Türkiye’de ambalaj malzemesi üreten yaklaşık 5.000 firma mevcuttur. Bu firmaların büyük çoğunluğu orta ve küçük ölçekli firmalardır. 18 ambalaj üreticisi iş hacmi bakımından Türkiye’nin en büyük 500 şirketi arasındadır. Ambalaj sektöründeki firmalar yoğun olarak İstanbul, İzmir, Kocaeli, Gaziantep, Adana, Ankara, Konya ve Balıkesir’de faaliyet göstermektedir.

Sektörde faaliyet gösteren firmalar plastik, kağıtkarton, metal, cam ve ahşap ambalaj olmak üzere beş ana grupta üretim yapmaktadırlar. Toplam ambalaj sanayi üretiminin miktar olarak 33.5milyon ton civarında olduğu tahmin edilmektedir.

Yıllık ambalaj tüketimi yaklaşık 2.8 milyon tondur. Ambalaj tüketimine alt gruplar bazında baktığımızda; yüzde 37 plastik esaslı esnek ambalaj, kağıt, karton, oluklu mukavva ambalaj, yüzde 22 metal ambalaj, yüzde 13 ahşap ambalaj ve yüzde 8 cam ambalaj oluşturmaktadır.

Türkiye’de plastik ambalaj sektörünün toplam kapasitesi 800.000 tondur. Sektördeki şirketlerin büyük çoğunluğu küçük ve orta ölçekli işletmelerdir. Türk PE ve PP dokuma torbalar ve çuvallar sektörü önemli üretim ve ihraç kapasitesine sahiptir.

Kağıt, karton ve oluklu mukavva ürünleri, ambalaj sanayiinin önemli sektörlerden biri haline gelmiştir ve ambalaj sanayiindeki üretim değeri yaklaşık yüzde 33 olmuştur. Kağıt, karton ve oluklu mukavva ürünleri sektörünün toplam kapasitesi 1.833.820 ton dur.

Metal ambalajların üretim kapasitesi 500.000 tona ulaşmıştır. 1996 da 100.000 ton olan üretim 2003 yılında yaklaşık 300 000 tona olmuştur ve ambalaj sanayi üretiminde yüzde 10’luk bir paya sahiptir. Üretimin yüzde 63’ünü çelik ambalajlar oluşturmaktadır.

Türkiye gelişmiş bir cam sanayiine sahiptir. Cam sanayiinde, Türkiye Şişe ve Cam Fab. A.Ş. iç pazara hakim durumdadır ve Türkiye’nin yıllık toplam cam üretiminin yaklaşık yüzde 95’ini üretmekte ve dünyadaki büyük iyi 25 firma arasında 10. sırada bulunmaktadır. 26 şirketten oluşan bu grup neredeyse her çeşit camı üretmektedir. Grup içinde yer alan Anadolu Cam cam ambalaj üretmektedir. Türkiye toplam 1.5 milyon ton cam üretim kapasitesine sahiptir. Bu kapasitenin yaklaşık yüzde 30’u yani 550 000 tonu, cam ambalaj ürünleri içindir. Anadolu Cam, cam ambalaj ihracı yanı sıra ambalaj üretim teknolojileri de ihraç etmektedir. Cam ambalaj, geri dönüşümün büyük önem kazandığı günümüzde, özellikle gıda sektöründe kullanılmaktadır.

Ahşap ambalajlar en çok tarımsal ürünlerin (yaş meyve, sebze vb.) ambalajlanmasında kullanılan ahşap kutu, kasa ve paletlerden oluşmaktadır. Toplam kapasite yıllık 450.000 ton civarındadır ve çeşitli ahşap ambalaj malzemeleri yıllık üretimi yaklaşık 385.000 tona ulaşmıştır. Sektörde ISO, Euro ve yeni ISPM 15 standartlarında üretim yaygındır.

Ayrıca Türk ambalaj sektörü kalitede dünya standartlarına ulaşmıştır. ISO 9000 Kalite Sistem Sertifikaları, ISO 14001 ve HACCP alan firma sayılarında önemli bir artış vardır.

İlave olarak, Türk ambalaj üreticileri ulusal ve uluslararası çevre düzenlemeleri ile ilgili gelişmeleri yakından takip etmekte ve bu düzenlemelere uyum göstermektedirler.

Sektörde araştırma ve geliştirme ve bu bağlamda yapılan ambalaj tasarımları dünya çapında rekabet edebilmek için büyük önem kazanmış durumdadır.

Hazırlayan: Songül Bektaşoğlu